Photo By:Discover Art .
คำว่า งาน หมายถึง สิ่งหรือเรื่องที่ทำ ,อุบายเครื่องเลี้ยงชีวิต
คำว่า คั่งค้าง มาจากคำว่า อากูล หมายถึง งานที่ผู้ทำควรทำให้แล้วในวันเดียว แต่ไม่แล้ว งานที่ผู้ทำนั้นเกียจคร้านทอดทิ้ง และปล่อยให้งานค้างมาประดังกับงานใหม่จนทำไม่ไหว ต้องตกค้างไปในวันอื่นอีก
กิจที่ควรทำหรือที่ต้องทำทุกอย่างนั้น รวมเรียกว่าการงานทั้งสิ้น การงานแต่ละอย่างซึ่งคนแต่ละคนทำให้คั่งค้าง จนเกิดเป็นงานวุ่นวาย งานสับสน และเป็นงานยุ่งเหยิงขึ้น เป็นงานอัปมงคล แม้คนทำก็เป็นอัปมงคล
ส่วนการงานซึ่งคนแต่ละคนทำให้ไม่คั่งค้าง มีความสงบเรียบร้อยในกางานเป็นระเบียบ ราบรื่น นี่คืองานเป็นมงคล แม้คนทำก็เป็นมงคล เหตุนั้นงานที่เป็นมงคลหรืออัปมงคลก็อยู่ที่คนทำเหมือนกัน
บุคคลผู้ที่จะทำหน้าที่บำรุงบิดามารดา ด้วยน้ำใจอันกตัญญูกตเวที หรือสงเคราะห์บุตรภรรยา ได้สะดวกไม่ติดขัด ก็เพราะมีการงานที่ทำเป็นส่วนอาชีพไม่คั่งค้างมีทรัพย์เป็นกำลังที่ตั้งแห่งพื้นเพของตน
อันบุคคลผู้ตั้งตนอยู่ในโลก ย่อมมีอาชีพเป็นการประจำ จะประณีตหรือต่ำทรามก็แล้วแต่ภูมิฐานและความประกอบของบุคคล บุคคลผู้รู้จักประกอบแม้พื้นเพเดิมจะด้อยมา ก็สามารถจะตั้งตนขึ้นได้ ฝ่ายผู้ไม่รู้จักประกอบ แม้แต่เดิมจะมีหลักฐานก็ไม่อาจบริหารไว้ได้ พาให้ต่ำต้อยลง ความไม่รู้จักประกอบนั้นแหละเรียกว่าความคั่งค้าง เสื่อมเสียแห่งการงาน
หลักการทำงานไม่ให้คั่งค้างมี ๔ ประการเรียกว่าอิทธิบาท๔ ได้แก่
ฉันทะ.....ความพอใจในงาน
วิริยะ......ความพากเพียรในงาน
จิตตะ......มีใจฝักใฝ่ในงาน
วิมังสา.....พิจารณาเหตุผลในการทำงาน
การงานที่จะพ้นจากความไม่คั่งค้าง ก็เพราะบุคคลผู้ประกอบเป็นผู้รู้จักกาล ทำเหมาะเจาะกำลังทรัพย์ไม่เกียจคร้าน ขยันขันแข็ง และไม่ประกอบในทางอันเป็นโทษซึ่งเรียกว่ามิจฉาอาชีวะ
บุคคลผู้รู้จักกาล เมื่อถึงคราวที่ประกอบก็ประกอบไม่เร็วไป ไม่ช้าไปแล้ว และทำให้เหมาะแก่กำลังทรัพย์ ทั้งมีความขยัน และไม่ประกอบในทางผิดอันเป็นทุจริตผลที่ได้ก็บริบูรณ์ ไม่บกพร่อง ทั้งไม่เดือดร้อนใจ
การงานที่เสื่อมเสียท่านมักติไว้ในทางเกียจคร้าน เป็นเบื้องหน้า เพราะเมื่อเกียจคร้านแล้ว ก็ไม่มีทางจะนำมาซึ่งโภคทรัพย์ด้วยประการใดใด เหตุนั้น พระพุทธภาษิต จึงตรัสไว้ว่า ประโยชน์ที่ประสงค์ทั้งหลาย ย่อมเป็นไปล่วงหมู่มาณพผู้สละการงานเสียแล้ว ด้วยอ้างว่า หนาวนัก ร้อนนัก เวลาเย็นนักแล้ว ดังนี้เป็นต้น
ด้วยเหตุที่ว่าการงานที่ไม่คั่งค้างเป็นมูลที่ตั้งอันสำคัญแห่งความเจริญด้วยทรัพย์สมบัติ พระพุทธองค์ตรัสว่าเป็นมงคลอันอุดม
ผู้ทนทาน ความหนาว และผ่าวร้อน
ให้ไม่หย่อน กว่าหญ้า พฤกษาเขียว
มุ่งทำกิจ คิดสู้ อยู่อย่างเดียว
เขานั้นเที่ยว เสวยสุข อยู่ทุกยาม
ที่มา: มงคลชีวิต , หลักปฏิบัติมงคล 38 ประการของคนดี ของ พระธรรมโกศาจารย์
ธรรมสภา จัดพิมพ์เผยแพร่
ภาพประกอบ
